- تماس با ما 01133365475
- شنبه تا پنجشنبه (20-8)
- dr.hassanzadeh1346@gmail.com
تاریخ انتشار: ۱۴۰۲/۰۲/۲۴ - تعداد بازدید: 467
لک صورت یا ملاسما (Melasma) یکی از مشکلات شایع پوستی است که بیشتر در خانم‌ها دیده می‌شود. این عارضه به شکل لکه‌های قهوه‌ای روشن تا تیره روی گونه‌ها، پیشانی، چانه و بالای لب ظاهر می‌شود و معمولاً دو طرف صورت را به‌صورت قرینه درگیر می‌کند.
تغییرات هورمونی و قرار گرفتن در معرض نور خورشید از عوامل مهم ایجاد یا تشدید ملاسما هستند. اگرچه این لک‌ها معمولاً خطری برای سلامتی ندارند، ممکن است از نظر ظاهری برای فرد آزاردهنده باشند. شناخت علت ملاسما و انتخاب روش درمان مناسب می‌تواند به کاهش لک‌ها و جلوگیری از بازگشت آن‌ها کمک کند.
ملاسما بیشتر در چه افرادی دیده می‌شود؟
ملاسما در زنان بیشتر از مردان شایع است و اغلب در بزرگسالی بروز می‌کند. این عارضه ممکن است در دوران بارداری، هنگام مصرف بعضی داروهای هورمونی یا پس از قرار گرفتن مکرر در معرض نور خورشید ظاهر شود.
ملاسما در افراد با رنگ پوست متوسط تا تیره نیز شایع است؛ با این حال، افراد با هر رنگ پوستی ممکن است به این عارضه مبتلا شوند.
علت لک صورت یا ملاسما چیست؟
ملاسما در اثر افزایش فعالیت سلول‌های تولیدکننده رنگدانه پوست ایجاد می‌شود. عوامل مختلفی در بروز یا تشدید آن نقش دارند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
۱. تابش نور خورشید
اشعه فرابنفش خورشید و همچنین نور مرئی می‌توانند تولید رنگدانه در پوست را افزایش دهند و باعث تیره‌تر شدن لک‌های ملاسما شوند. به همین دلیل، قرار گرفتن مکرر در معرض نور خورشید یکی از عوامل مهم تشدید این عارضه است.
۲. تغییرات هورمونی
تغییرات هورمونی در دوران بارداری و مصرف برخی داروهای هورمونی، از جمله قرص‌های پیشگیری از بارداری، ممکن است در ایجاد ملاسما نقش داشته باشند. در صورت مشاهده لک پس از شروع مصرف یک دارو، نباید مصرف آن را خودسرانه قطع کرد؛ بهتر است درباره ادامه یا تغییر دارو با پزشک مشورت شود.
۳. عوامل ژنتیکی
سابقه خانوادگی ملاسما می‌تواند احتمال ابتلا به این عارضه را افزایش دهد. در افرادی که زمینه ژنتیکی دارند، حتی قرار گرفتن نسبتاً کوتاه‌مدت در معرض نور خورشید ممکن است به تشدید لک‌ها منجر شود.
۴. محصولات آرایشی و عطرها
بعضی محصولات آرایشی یا عطری ممکن است موجب تحریک پوست شوند. التهاب ناشی از تحریک پوست در برخی افراد می‌تواند به ایجاد یا تشدید تیرگی‌های پوستی منجر شود.
۵. برخی اختلالات هورمونی
در صورت وجود علائم دیگری مانند نامنظمی قاعدگی یا افزایش موهای زائد، پزشک ممکن است بررسی برخی اختلالات هورمونی را ضروری بداند. با این حال، ملاسما به‌تنهایی به معنای ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا بیماری غدد فوق کلیوی نیست.
چگونه از ایجاد و تشدید لک صورت جلوگیری کنیم؟
مهم‌ترین اقدام برای پیشگیری از ملاسما و جلوگیری از تیره‌تر شدن آن، محافظت منظم از پوست در برابر نور خورشید است.
استفاده منظم از ضدآفتاب
-
از ضدآفتاب با طیف گسترده و SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید.
-
ضدآفتاب را به مقدار کافی روی پوست صورت و نواحی در معرض نور بزنید.
-
در فضای باز، تقریباً هر دو ساعت یک بار و پس از تعریق شدید یا شست‌وشو، آن را تجدید کنید.
-
در صورت ابتلا به ملاسما، ضدآفتاب‌های رنگی حاوی اکسید آهن می‌توانند با کاهش اثر نور مرئی نیز به کنترل لک‌ها کمک کنند.
پرهیز از تابش مستقیم خورشید
در ساعات پرشدت تابش خورشید، تا حد امکان در سایه بمانید. استفاده از کلاه لبه‌دار و عینک آفتابی و پوشاندن نواحی در معرض نور نیز به محافظت از پوست کمک می‌کند.
مراقبت ملایم از پوست
از شوینده‌ها و محصولات مراقبتی متناسب با نوع پوست استفاده کنید. محصولات محرک، لایه‌برداری شدید و روش‌هایی که باعث التهاب پوست می‌شوند ممکن است تیرگی را تشدید کنند.
روش‌های درمان لک صورت یا ملاسما
انتخاب روش درمان به شدت لک‌ها، نوع پوست، سابقه درمان و شرایط فرد بستگی دارد. ملاسما ممکن است به درمان پاسخ دهد، اما احتمال بازگشت آن وجود دارد و معمولاً برای کنترل طولانی‌مدت به مراقبت مستمر نیاز است.
۱. کرم‌های موضعی ضدلک
متخصص پوست ممکن است بر اساس شرایط فرد از داروهای موضعی مانند هیدروکینون، آزلائیک اسید یا ترکیبات دارویی دیگر استفاده کند.
هیدروکینون می‌تواند در کاهش رنگدانه‌های پوست مؤثر باشد، اما باید با تجویز و نظارت پزشک مصرف شود؛ استفاده طولانی‌مدت یا نادرست از آن ممکن است عوارضی ایجاد کند. در دوران بارداری یا شیردهی، انتخاب داروی ضدلک باید با نظر پزشک انجام شود.
۲. ترتینوئین و درمان‌های ترکیبی
ترتینوئین یکی از داروهایی است که ممکن است در بعضی برنامه‌های درمانی ملاسما به کار رود. این دارو می‌تواند باعث قرمزی، خشکی و تحریک پوست شود و برای همه افراد مناسب نیست. مصرف آن، به‌ویژه در دوران بارداری، باید با رعایت محدودیت‌های پزشکی انجام شود.
گاهی پزشک از ترکیب چند داروی موضعی استفاده می‌کند. نوع دارو، غلظت و مدت مصرف باید متناسب با شرایط پوست تعیین شود.
۳. لایه‌برداری شیمیایی
لایه‌برداری شیمیایی یا پیلینگ با استفاده از مواد مشخص، لایه‌های سطحی پوست را هدف قرار می‌دهد و ممکن است در برخی افراد به کاهش لک‌ها کمک کند.
این روش برای همه مناسب نیست. به‌ویژه در پوست‌های تیره‌تر، احتمال تحریک و ایجاد تیرگی پس از التهاب وجود دارد؛ بنابراین انجام آن باید توسط فرد متخصص و با انتخاب روش مناسب صورت گیرد.
۴. لیزر و سایر روش‌های دستگاهی
در بعضی موارد، متخصص پوست ممکن است روش‌های دستگاهی مانند لیزر را در نظر بگیرد. با این حال، ملاسما می‌تواند پس از این درمان‌ها عود کند یا حتی تیره‌تر شود. به همین دلیل، لیزر معمولاً انتخاب اولیه برای همه افراد نیست و تصمیم‌گیری درباره آن به ارزیابی دقیق پوست نیاز دارد.
آیا لک صورت با درمان به‌طور کامل و دائمی از بین می‌رود؟
ملاسما معمولاً یک عارضه مزمن و مستعد عود است. درمان می‌تواند باعث روشن‌تر شدن لک‌ها شود، اما زمینه ایجاد رنگدانه ممکن است همچنان باقی بماند. نور خورشید، تغییرات هورمونی و تحریک پوست می‌توانند باعث بازگشت تیرگی شوند.
به همین دلیل، محافظت روزانه از پوست در برابر نور خورشید و پیروی از برنامه مراقبتی توصیه‌شده توسط متخصص پوست، بخش مهمی از درمان محسوب می‌شود.
چه زمانی باید برای لک صورت به متخصص پوست مراجعه کرد؟
اگر لک‌های صورت جدید هستند، به‌سرعت تغییر می‌کنند، ظاهر غیرمعمول دارند یا با خارش و التهاب همراه‌اند، بهتر است توسط متخصص پوست بررسی شوند؛ زیرا همه لکه‌های قهوه‌ای صورت ملاسما نیستند.
همچنین اگر لک‌ها با مراقبت‌های معمول بهبود پیدا نمی‌کنند یا قصد استفاده از کرم‌های ضدلک، پیلینگ یا لیزر را دارید، مراجعه به متخصص پوست کمک می‌کند تا علت لک مشخص شود و درمان مناسب با کمترین احتمال عارضه انتخاب شود.
جمع‌بندی
ملاسما یا لک صورت یکی از مشکلات شایع پوستی است که با لکه‌های قهوه‌ای روی گونه‌ها، پیشانی، چانه یا بالای لب مشخص می‌شود. نور خورشید، تغییرات هورمونی و زمینه ژنتیکی از عوامل مهم ایجاد و تشدید آن هستند.
استفاده منظم از ضدآفتاب، پرهیز از تحریک پوست و انتخاب درمان مناسب با نظر متخصص پوست می‌تواند به کاهش لک‌ها کمک کند. از آنجا که ملاسما مستعد بازگشت است، مراقبت مداوم از پوست نقش مهمی در حفظ نتایج درمان دارد.
