تاریخ انتشار:  ۱۴۰۲/۰۲/۲۶  -   تعداد بازدید:  438

---

 

سلامت دهان و دندان فقط به داشتن دندان‌های سالم و لبخندی زیبا محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند با سلامت عمومی بدن نیز ارتباط داشته باشد. بیماری‌های لثه از مشکلات شایع دهان و دندان هستند که در صورت بی‌توجهی ممکن است به بافت‌های نگهدارنده دندان آسیب برسانند و حتی باعث لق شدن یا از دست رفتن دندان‌ها شوند.

پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند که بیماری لثه با برخی مشکلات عمومی مانند بیماری‌های قلبی‌عروقی و دیابت ارتباط دارد. بااین‌حال، وجود این ارتباط لزوماً به معنای آن نیست که بیماری لثه به‌تنهایی باعث ایجاد این بیماری‌ها می‌شود.

در این مقاله، با انواع بیماری‌های لثه، ارتباط احتمالی آن‌ها با سلامت عمومی بدن و راه‌های پیشگیری از این مشکلات آشنا می‌شوید.

بیماری لثه چیست؟

بیماری لثه به التهاب و آسیب بافت‌هایی گفته می‌شود که دندان‌ها را احاطه کرده و از آن‌ها حمایت می‌کنند. این بیماری معمولاً در اثر تجمع پلاک میکروبی روی دندان‌ها و در امتداد خط لثه ایجاد می‌شود.

بیماری‌های لثه معمولاً دو مرحله اصلی دارند:

۱. ژنژیویت یا التهاب لثه

ژنژیویت مرحله اولیه بیماری لثه است. در این وضعیت، لثه‌ها ممکن است قرمز، متورم یا هنگام مسواک زدن دچار خونریزی شوند. این مرحله معمولاً با رعایت دقیق بهداشت دهان و درمان مناسب قابل بهبود است.

۲. پریودنتیت یا بیماری پیشرفته لثه

اگر التهاب لثه درمان نشود، ممکن است در برخی افراد به پریودنتیت پیشرفت کند. در این مرحله، بافت‌ها و استخوان نگهدارنده دندان آسیب می‌بینند و احتمال ایجاد پاکت‌های لثه‌ای، لق شدن دندان‌ها و در نهایت از دست رفتن آن‌ها افزایش می‌یابد.

تشخیص زودهنگام بیماری لثه به پیشگیری از آسیب‌های بیشتر کمک می‌کند.

تأثیر بیماری لثه بر سلامت عمومی بدن

دهان محل زندگی انواع مختلفی از میکروارگانیسم‌هاست. در صورت ایجاد التهاب و عفونت لثه، باکتری‌ها و مواد التهابی می‌توانند در برخی شرایط بر فرایندهای التهابی بدن تأثیر بگذارند.

پژوهشگران ارتباط بیماری‌های لثه را با چند بیماری عمومی بررسی کرده‌اند. بااین‌حال، میزان شواهد و نوع ارتباط در هر بیماری متفاوت است.

۱. بیماری لثه و سلامت قلب

مطالعات مشاهده‌ای نشان داده‌اند که بیماری‌های پیشرفته لثه با افزایش خطر برخی بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط دارند. یکی از توضیحات احتمالی، نقش التهاب مزمن و ورود باکتری‌های دهانی به جریان خون است.

باوجوداین، هنوز مشخص نیست که بیماری لثه به‌طور مستقیم باعث بیماری قلبی می‌شود یا عوامل خطر مشترکی مانند سیگار کشیدن، دیابت و برخی عادت‌های سبک زندگی در هر دو نقش دارند.

بنابراین، مراقبت از لثه‌ها بخش مهمی از حفظ سلامت عمومی است؛ اما درمان بیماری لثه نباید جایگزین روش‌های اثبات‌شده پیشگیری و درمان بیماری‌های قلبی شود.

۲. ارتباط بیماری لثه با دیابت

ارتباط میان دیابت و بیماری لثه دوطرفه است. افراد مبتلا به دیابت، به‌ویژه زمانی که قند خون آن‌ها به‌خوبی کنترل نمی‌شود، بیشتر در معرض ابتلا به بیماری‌های لثه قرار دارند.

از سوی دیگر، التهاب و عفونت مزمن لثه ممکن است کنترل قند خون را دشوارتر کند. به همین دلیل، مراقبت از سلامت دهان برای افراد مبتلا به دیابت اهمیت ویژه‌ای دارد.

افراد دیابتی بهتر است معاینات منظم دندان‌پزشکی داشته باشند و در صورت مشاهده خونریزی، تورم لثه یا لق شدن دندان‌ها، برای بررسی و درمان اقدام کنند.

۳. بیماری لثه و عوارض بارداری

تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند لثه‌ها را نسبت به پلاک میکروبی حساس‌تر کند و احتمال التهاب و خونریزی لثه را افزایش دهد.

برخی مطالعات نیز میان بیماری‌های پیشرفته لثه و پیامدهایی مانند زایمان زودرس یا وزن کم هنگام تولد ارتباط مشاهده کرده‌اند. بااین‌حال، این یافته‌ها به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که بیماری لثه علت مستقیم این عوارض است.

زنان باردار بهتر است بهداشت دهان و دندان را به‌طور منظم رعایت کنند و در صورت بروز التهاب یا خونریزی لثه، با دندان‌پزشک مشورت کنند. درمان‌های ضروری دندان‌پزشکی را نیز نباید بدون مشورت پزشکی به تعویق انداخت.

۴. بیماری لثه و عفونت‌های عمومی

باکتری‌های دهان در برخی شرایط می‌توانند وارد جریان خون شوند. این اتفاق ممکن است هنگام التهاب شدید لثه یا بعضی اقدامات دندان‌پزشکی رخ دهد، اما در بیشتر افراد به ایجاد عفونت جدی منجر نمی‌شود.

در افراد دارای برخی بیماری‌های قلبی خاص، خطر عفونت دریچه قلب یا اندوکاردیت اهمیت بیشتری دارد. بااین‌حال، آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه فقط برای گروه‌های مشخصی از بیماران و در شرایط توصیه‌شده پزشکی تجویز می‌شود و برای همه افراد ضروری نیست.

همچنین، وجود بیماری لثه به‌تنهایی به معنای بروز عفونت خونی یا عفونت مفصل مصنوعی نیست.

چه عواملی خطر ابتلا به بیماری لثه را افزایش می‌دهند؟

عوامل مختلفی می‌توانند احتمال ابتلا به بیماری‌های لثه را افزایش دهند، از جمله:

• رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان

• تجمع پلاک میکروبی و تشکیل جرم دندانی

• مصرف دخانیات

• ابتلا به دیابت کنترل‌نشده

• برخی عوامل ژنتیکی

• تغییرات هورمونی، از جمله دوران بارداری

• مصرف بعضی داروها و وجود برخی بیماری‌های زمینه‌ای

شناخت این عوامل و رسیدگی به آن‌ها می‌تواند به پیشگیری از بیماری‌های لثه کمک کند.

چگونه از بیماری لثه پیشگیری کنیم؟

رعایت چند عادت ساده روزانه می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامت لثه‌ها داشته باشد.

مسواک زدن صحیح

دندان‌ها را روزانه دو بار با خمیردندان حاوی فلوراید و مسواکی با برس نرم تمیز کنید. هنگام مسواک زدن، خط اتصال دندان و لثه را نیز به‌آرامی تمیز کنید.

استفاده از نخ دندان

مسواک به‌تنهایی نمی‌تواند تمام سطوح بین دندان‌ها را پاک کند. استفاده روزانه از نخ دندان یا ابزارهای مناسب تمیز کردن فضای بین دندانی به کاهش پلاک میکروبی کمک می‌کند.

کاهش مصرف دخانیات

سیگار و سایر محصولات دخانی خطر ابتلا به بیماری‌های لثه را افزایش می‌دهند و می‌توانند روند بهبود بافت‌های لثه را مختل کنند. ترک دخانیات یکی از اقدامات مهم برای حفظ سلامت دهان است.

تغذیه متعادل

رژیم غذایی متنوع و متعادل، مصرف سبزیجات و میوه‌ها و محدود کردن خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین به حفظ سلامت عمومی و دهان کمک می‌کند. آب نیز انتخاب مناسبی برای رفع تشنگی است.

مراجعه منظم به دندان‌پزشک

معاینه دوره‌ای دندان‌ها و لثه‌ها به شناسایی زودهنگام التهاب، جرم دندانی و سایر مشکلات کمک می‌کند. فاصله مناسب بین مراجعات با توجه به وضعیت دهان و عوامل خطر هر فرد تعیین می‌شود.

علائم هشداردهنده بیماری لثه چیست؟

در صورت مشاهده علائم زیر، بهتر است برای معاینه به دندان‌پزشک مراجعه کنید:

• خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان

• قرمزی، تورم یا حساسیت لثه

• بوی بد دهان که به‌طور مداوم ادامه دارد

• عقب‌رفتگی لثه

• لق شدن دندان‌ها

• تغییر در نحوه قرار گرفتن دندان‌ها روی یکدیگر

در صورت بروز تورم شدید، تب، درد قابل‌توجه یا گسترش تورم به صورت و گردن، ارزیابی فوری پزشکی یا دندان‌پزشکی ضروری است.

جمع‌بندی

بیماری لثه فقط یک مشکل موضعی در دهان نیست و می‌تواند با برخی بیماری‌های عمومی، از جمله دیابت و بیماری‌های قلبی‌عروقی، ارتباط داشته باشد. بااین‌حال، نباید هر ارتباط مشاهده‌شده در مطالعات را به معنای رابطه علت و معلولی قطعی دانست.

مسواک زدن صحیح، استفاده روزانه از نخ دندان، ترک دخانیات، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای و مراجعه منظم به دندان‌پزشک از مهم‌ترین راهکارهای حفظ سلامت لثه‌ها هستند.

مراقبت از دهان و دندان، بخشی از مراقبت از سلامت عمومی بدن است.

این مطلب با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی و دندان‌پزشکی نیست.