- تماس با ما 01133365475
- شنبه تا پنجشنبه (20-8)
- dr.hassanzadeh1346@gmail.com
تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۰۴/۲۰ - تعداد بازدید: 327
تب دنگی یک بیماری ویروسی است که از طریق گزش پشه‌های آلوده به ویروس دنگی به انسان منتقل می‌شود. این بیماری که گاهی «تب استخوان‌شکن» نامیده می‌شود، در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری شیوع بیشتری دارد و ممکن است در برخی افراد به عوارض جدی منجر شود.
بسیاری از افراد مبتلا به تب دنگی علائم خفیفی دارند یا هیچ علامتی تجربه نمی‌کنند؛ اما در برخی موارد، بیماری می‌تواند شدید شود و به مراقبت فوری پزشکی نیاز داشته باشد. شناخت علائم، روش انتقال و راه‌های پیشگیری از تب دنگی به کاهش خطر ابتلا و تشخیص به‌موقع بیماری کمک می‌کند.
تب دنگی چگونه منتقل می‌شود؟ آیا تب دنگی واگیردار است؟
ویروس دنگی عمدتاً از طریق گزش پشه‌های آلوده از جنس آئدس، به‌ویژه گونه‌های Aedes aegypti و Aedes albopictus، منتقل می‌شود. این پشه‌ها معمولاً در طول روز فعال هستند و می‌توانند در اطراف محل زندگی انسان، به‌خصوص در آب‌های راکد، تخم‌گذاری کنند.
چرخه معمول انتقال بیماری به این صورت است که پشه، فرد آلوده به ویروس را نیش می‌زند و پس از آلوده شدن، می‌تواند ویروس را هنگام گزش به فرد دیگری منتقل کند.
تب دنگی در تماس‌های روزمره مانند دست دادن، بغل کردن یا نشستن در کنار فرد بیمار، به‌طور معمول منتقل نمی‌شود. با این حال، انتقال از طریق خون آلوده و در موارد نادر از مادر باردار به جنین نیز امکان‌پذیر است.
علائم تب دنگی چیست؟
علائم تب دنگی معمولاً ۴ تا ۱۰ روز پس از گزش پشه آلوده ظاهر می‌شوند. برخی افراد هیچ علامتی ندارند، اما در افراد علامت‌دار، بیماری می‌تواند با تب بالا و دردهای قابل‌توجه همراه باشد.
مهم‌ترین علائم تب دنگی عبارت‌اند از:
-
تب بالا و ناگهانی
-
سردرد شدید
-
درد پشت چشم‌ها
-
درد شدید عضلات و مفاصل
-
تهوع و استفراغ
-
بثورات یا راش پوستی
-
خستگی و ضعف
-
تورم غدد لنفاوی
علائم معمولاً حدود ۲ تا ۷ روز ادامه دارند. با این حال، خستگی و ضعف ممکن است پس از برطرف شدن تب نیز باقی بمانند.
از آنجا که علائم تب دنگی با بیماری‌هایی مانند آنفلوانزا، مالاریا و برخی عفونت‌های دیگر شباهت دارد، تشخیص قطعی آن تنها بر اساس علائم امکان‌پذیر نیست.
علائم هشداردهنده تب دنگی شدید
در برخی بیماران، تب دنگی می‌تواند به شکل شدید بروز کند و موجب نشت مایعات از رگ‌ها، خونریزی یا آسیب اندام‌ها شود. علائم هشداردهنده ممکن است درست زمانی ظاهر شوند که تب کاهش پیدا می‌کند؛ بنابراین پایین آمدن تب لزوماً به معنای بهبود کامل نیست.
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، باید فوراً به مرکز درمانی مراجعه کرد:
-
درد شدید یا مداوم شکم
-
استفراغ مکرر
-
خونریزی از بینی یا لثه
-
وجود خون در استفراغ یا مدفوع
-
تنفس سریع یا دشواری در تنفس
-
ضعف شدید، بی‌قراری یا خواب‌آلودگی غیرعادی
-
رنگ‌پریدگی و سردی پوست
-
تشنگی شدید یا کاهش قابل‌توجه ادرار
تب دنگی شدید می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد. در صورت مشاهده این علائم، نباید منتظر بدتر شدن وضعیت بیمار ماند.
تب دنگی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص تب دنگی بر اساس بررسی علائم، سابقه سفر یا حضور در مناطق دارای شیوع بیماری و آزمایش‌های تشخیصی انجام می‌شود.
پزشک ممکن است درباره زمان شروع تب، محل زندگی، سفرهای اخیر و احتمال گزش پشه سؤال کند. سپس با توجه به زمان شروع علائم، آزمایش خون مناسب را درخواست می‌کند.
آزمایش‌های تشخیصی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
-
آزمایش مولکولی (RT-PCR): برای شناسایی ماده ژنتیکی ویروس، به‌ویژه در مراحل اولیه بیماری.
-
آزمایش آنتی‌ژن NS1: برای شناسایی یکی از اجزای ویروس در روزهای ابتدایی بیماری.
-
آزمایش آنتی‌بادی: برای بررسی پاسخ ایمنی بدن به ویروس؛ تفسیر نتیجه به زمان انجام آزمایش بستگی دارد.
در برخی شرایط، ممکن است برای بررسی تعداد پلاکت‌ها، وضعیت آب بدن و عملکرد اندام‌ها نیز آزمایش خون انجام شود. انتخاب آزمایش مناسب به زمان شروع علائم و ارزیابی پزشک بستگی دارد.
درمان تب دنگی چگونه است؟
در حال حاضر، درمان ضدویروسی اختصاصی برای تب دنگی وجود ندارد و مراقبت‌های درمانی عمدتاً بر کنترل علائم، تأمین مایعات و پیشگیری از عوارض متمرکز هستند.
در موارد خفیف، پزشک ممکن است استراحت، مصرف مایعات کافی و استفاده از استامینوفن برای کاهش تب و درد را توصیه کند.
مصرف خودسرانه آسپرین و داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن در صورت احتمال ابتلا به تب دنگی توصیه نمی‌شود؛ زیرا این داروها می‌توانند خطر خونریزی را افزایش دهند.
در صورت بروز علائم هشداردهنده یا تب دنگی شدید، بیمار باید در بیمارستان تحت مراقبت قرار گیرد. درمان ممکن است شامل تجویز مایعات وریدی، پایش دقیق علائم حیاتی و آزمایش‌ها و در صورت نیاز، اقدامات درمانی تخصصی باشد.
چگونه از تب دنگی پیشگیری کنیم؟
از آنجا که واکسن و شرایط استفاده از آن برای همه افراد و مناطق یکسان نیست، کنترل پشه‌ها و جلوگیری از گزش آن‌ها از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از تب دنگی محسوب می‌شوند.
برای کاهش خطر ابتلا، توصیه‌های زیر را رعایت کنید:
۱. از مواد دافع پشه استفاده کنید
از محصولات دفع‌کننده پشه که برای استفاده روی پوست یا لباس تأیید شده‌اند، مطابق دستورالعمل محصول استفاده کنید. هنگام انتخاب این محصولات، به ترکیبات مؤثر و محدودیت‌های سنی توجه داشته باشید.
۲. لباس مناسب بپوشید
لباس‌های آستین‌بلند، شلوار بلند و پوشش مناسب می‌توانند سطح پوست در معرض گزش را کاهش دهند.
۳. آب‌های راکد را حذف کنید
ظرف‌های نگهداری آب، گلدان‌ها، سطل‌ها و سایر محل‌هایی را که ممکن است آب در آن‌ها جمع شود، به‌طور مرتب بررسی و تخلیه کنید. پوشاندن مخازن آب و تمیز کردن ظروف نیز به کاهش محل تخم‌گذاری پشه‌ها کمک می‌کند.
۴. از توری و پشه‌بند استفاده کنید
استفاده از توری پنجره و در، پشه‌بند و سایر روش‌های محافظتی می‌تواند احتمال تماس با پشه‌ها را کاهش دهد.
۵. در طول روز نیز مراقب گزش پشه باشید
پشه‌های ناقل تب دنگی معمولاً در طول روز فعال هستند؛ بنابراین پیشگیری از گزش نباید فقط به ساعات شب محدود شود.
آیا ابتلا به تب دنگی برای بار دوم خطرناک‌تر است؟
ویروس دنگی چهار سروتیپ اصلی دارد. ابتلا به یک سروتیپ معمولاً ایمنی طولانی‌مدت در برابر همان سروتیپ ایجاد می‌کند، اما لزوماً از ابتلا به سروتیپ‌های دیگر جلوگیری نمی‌کند.
ابتلای مجدد به ویروس دنگی، به‌ویژه با سروتیپی متفاوت، می‌تواند خطر ابتلا به نوع شدید بیماری را افزایش دهد؛ با این حال، همه افرادی که برای بار دوم مبتلا می‌شوند، بیماری شدید را تجربه نمی‌کنند.
به همین دلیل، افرادی که سابقه ابتلا به تب دنگی دارند نیز باید اقدامات پیشگیرانه را جدی بگیرند و در صورت بروز علائم مشکوک، به پزشک مراجعه کنند.
جمع‌بندی
تب دنگی یک بیماری ویروسی منتقل‌شونده از طریق گزش پشه‌های آلوده است که می‌تواند با تب بالا، سردرد، درد عضلانی و مفصلی و بثورات پوستی همراه باشد. در موارد شدید، بیماری ممکن است به خونریزی، نشت مایعات از رگ‌ها و آسیب اندام‌ها منجر شود.
تشخیص به‌موقع، توجه به علائم هشداردهنده، مصرف نکردن خودسرانه داروهای افزایش‌دهنده خطر خونریزی و جلوگیری از گزش پشه‌ها، نقش مهمی در مدیریت این بیماری دارند. اگر پس از حضور در منطقه‌ای که تب دنگی در آن شایع است دچار تب شدید یا علائم مشکوک شدید، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
