علائم خطر در بارداری ؛ چه زمانی باید به پزشک یا ماما مراجعه کرد؟

تاریخ انتشار:  ۱۴۰۵/۰۷/۱۱  -   تعداد بازدید:  54

---

دوران بارداری با تغییرات زیادی در بدن مادر همراه است و بسیاری از علائم مانند تهوع، خستگی، تکرر ادرار، کمردرد خفیف و تورم جزئی پاها می‌توانند بخشی از تغییرات طبیعی این دوران باشند. با این حال، بعضی از علائم ممکن است نشانه یک عارضه جدی باشند و نیاز به بررسی سریع پزشکی داشته باشند.

شناخت علائم خطر در بارداری  به مادر کمک می‌کند تا در صورت مشاهده نشانه‌های غیرطبیعی، مراجعه به پزشک یا ماما را به تأخیر نیندازد. سازمان جهانی بهداشت نیز بر اهمیت شناخت علائم هشداردهنده در دوران بارداری و مراجعه به‌موقع برای دریافت مراقبت تأکید دارد.

علائم خطر در بارداری چیست؟

علائم خطر در بارداری نشانه‌هایی هستند که ممکن است با عوارضی مانند خونریزی، عفونت، فشار خون بالا و پره‌اکلامپسی، مشکلات مربوط به جفت، زایمان زودرس یا سایر مشکلات مرتبط باشند.

البته مشاهده یکی از این علائم لزوماً به معنای وجود یک مشکل جدی نیست؛ اما بعضی نشانه‌ها باید فوراً توسط پزشک یا ماما بررسی شوند و نباید منتظر برطرف شدن خود به‌ خودی آنها ماند.

 ۱. خونریزی واژینال در بارداری

خونریزی واژینال، به‌ویژه اگر قابل توجه باشد یا همراه با درد شکم، سرگیجه یا ضعف باشد، یکی از مهم‌ترین علائم هشداردهنده در دوران بارداری است.

علت خونریزی می‌تواند با توجه به هفته بارداری متفاوت باشد و از مشکلات نسبتاً ساده تا عوارض جدی‌تر متغیر باشد. بنابراین میزان و علت خونریزی باید توسط پزشک یا ماما بررسی شود.

اگر خونریزی شدید است یا همراه با درد شدید شکم، ضعف، سرگیجه یا غش اتفاق افتاده است، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است.

 ۲. درد شدید یا مداوم شکم

درد خفیف و گاه‌به‌گاه شکم ممکن است در بعضی مراحل بارداری ایجاد شود، اما درد شدید، ناگهانی یا مداومی که برطرف نمی‌شود  نیاز به بررسی پزشکی دارد.

به‌خصوص اگر درد شکم همراه با خونریزی، تب، سرگیجه، ضعف یا انقباضات منظم باشد، نباید مراجعه به پزشک یا ماما به تأخیر بیفتد.

درد شدید قسمت بالای شکم نیز می‌تواند در برخی موارد با عوارضی مانند پره‌اکلامپسی ارتباط داشته باشد.

 ۳. سردرد شدید یا مداوم

سردردهای خفیف ممکن است در دوران بارداری اتفاق بیفتند، اما سردرد شدید، مداوم یا رو به تشدید باید جدی گرفته شود.

اگر سردرد همراه با تاری دید، دیدن لکه‌های نورانی، سرگیجه، تورم ناگهانی صورت و دست‌ها یا درد قسمت بالای شکم باشد، لازم است سریعاً ارزیابی پزشکی انجام شود.

این علائم می‌توانند از نشانه‌های پره‌اکلامپسی باشند؛ عارضه‌ای که معمولاً پس از هفته بیستم بارداری ایجاد می‌شود و نیاز به تشخیص و درمان مناسب دارد.

 ۴. تاری دید یا تغییرات ناگهانی بینایی

تاری دید، دیدن لکه‌های نورانی، دوبینی یا هرگونه تغییر غیرمعمول و ناگهانی در بینایی از علائمی است که نباید نادیده گرفته شود.

به‌ویژه اگر این تغییرات همراه با سردرد شدید یا فشار خون بالا باشند، باید در اسرع وقت توسط پزشک بررسی شوند.

 ۵. تورم ناگهانی و شدید صورت یا دست‌ها

مقداری تورم پاها و مچ پا در بارداری ممکن است طبیعی باشد؛ اما تورم ناگهانی یا قابل توجه صورت و دست‌ها، به‌خصوص اگر با سردرد، اختلال بینایی یا افزایش فشار خون همراه باشد، می‌تواند نیازمند بررسی فوری باشد.

تورم ناگهانی صورت و دست‌ها از علائمی است که در ارزیابی پره‌اکلامپسی مورد توجه قرار می‌گیرد.

 ۶. کاهش یا توقف حرکات جنین

با پیشرفت بارداری، مادر به‌تدریج حرکات جنین را احساس می‌کند. اگر مادر متوجه شود که حرکات جنین به‌طور محسوسی کمتر شده یا متوقف شده است، باید این موضوع را جدی بگیرد.

کاهش یا توقف حرکات جنین می‌تواند نیازمند بررسی سریع وضعیت جنین باشد و نباید صرفاً با استراحت یا صبر کردن نادیده گرفته شود. WHO و CDC نیز کاهش یا توقف حرکات جنین را از علائم هشدار مهم می‌دانند.

 ۷. خروج مایع از واژن

خروج ناگهانی یا مداوم مایع از واژن ممکن است نشانه پاره شدن کیسه آب باشد. این اتفاق می‌تواند در زمان نزدیک به زایمان رخ دهد، اما اگر قبل از زمان مورد انتظار زایمان اتفاق بیفتد، نیازمند بررسی پزشکی است.

در صورت مشاهده خروج مایع، بهتر است رنگ، بو و میزان آن را به خاطر داشته باشید و با پزشک یا ماما تماس بگیرید.

 ۸. تب و احساس بیماری شدید

تب در دوران بارداری می‌تواند نشانه عفونت باشد و در صورت بالا بودن یا همراه شدن با علائم دیگری مانند ضعف شدید، لرز، درد یا احساس ناخوشی قابل توجه، نیاز به بررسی دارد.

CDC تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر را در فهرست علائم هشدار مادران باردار قرار داده است.

 ۹. تنگی نفس یا درد قفسه سینه

تغییرات طبیعی بارداری می‌توانند باعث احساس متفاوتی در تنفس شوند، اما تنگی نفس شدید یا ناگهانی، مشکل در نفس کشیدن، درد قفسه سینه یا تپش قلب شدید از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی فوری دارند.

به‌خصوص اگر تنگی نفس به‌صورت ناگهانی ایجاد شده یا همراه با درد قفسه سینه، سرگیجه یا ضعف باشد، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است.

 ۱۰. استفراغ شدید و ناتوانی در نوشیدن مایعات

تهوع و استفراغ در ماه‌های ابتدایی بارداری شایع است، اما استفراغ شدید با تهوع معمول بارداری تفاوت دارد.

اگر مادر نمی‌تواند مایعات را در معده نگه دارد، دچار سرگیجه یا ضعف شده یا نشانه‌هایی از کم‌آبی بدن دارد، باید با پزشک یا ماما مشورت کند. CDC ناتوانی در نوشیدن مایعات و استفراغ شدید را از علائم هشداردهنده می‌داند.

 ۱۱. سرگیجه شدید یا غش کردن

سرگیجه خفیف ممکن است در دوران بارداری اتفاق بیفتد، اما غش کردن یا سرگیجه شدید و مکرر باید بررسی شود؛ به‌خصوص اگر همراه با تپش قلب، تنگی نفس، درد قفسه سینه، خونریزی یا ضعف شدید باشد.

CDC غش و سرگیجه را نیز در میان علائم هشدار فوری دوران بارداری قرار داده است.

 ۱۲. تورم، قرمزی یا درد یک پا

درد، قرمزی یا تورم قابل توجه در یک پا، به‌خصوص اگر ناگهانی ایجاد شده باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

این علائم می‌توانند با مشکلات عروقی مرتبط باشند و بهتر است مادر در صورت مشاهده آنها بدون تأخیر با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرد.

 چه زمانی باید فوراً به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کرد؟

برخی علائم در دوران بارداری نیازمند مراجعه فوری هستند. مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

* خونریزی واژینال
* درد شدید و مداوم شکم
* سردرد شدید یا مداوم
* تاری دید یا تغییر ناگهانی بینایی
* کاهش یا توقف حرکات جنین
* خروج مایع از واژن
* تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر
* تنگی نفس یا درد قفسه سینه
* غش یا سرگیجه شدید
* تورم ناگهانی صورت و دست‌ها
* استفراغ شدید و ناتوانی در نوشیدن مایعات
* درد، قرمزی یا تورم یک پا

در صورت وجود چنین علائمی، نباید صرفاً منتظر نوبت معمول مراقبت بارداری ماند. CDC توصیه می‌کند زنان باردار در صورت مشاهده علائم هشدار فوری، مراقبت پزشکی دریافت کنند.

آیا هر علامتی در بارداری خطرناک است؟

خیر. بسیاری از تغییرات بدن در دوران بارداری طبیعی هستند. برای مثال تهوع، خستگی، افزایش دفعات ادرار و مقداری تورم پاها ممکن است بخشی از روند طبیعی بارداری باشند.

نکته مهم این است که شدت، زمان شروع، تداوم و همراه شدن یک علامت با علائم دیگر اهمیت زیادی دارد. اگر علامتی جدید، شدید، غیرمعمول یا نگران‌کننده است، بهتر است مادر آن را با پزشک یا ماما مطرح کند.

سازمان جهانی بهداشت نیز توصیه می‌کند زنان باردار مراقبت‌های منظم دوران بارداری را دریافت کنند و درباره علائم خطر و زمان مراجعه فوری آموزش ببینند.

 نقش مراقبت‌های مامایی در دوران بارداری

مراقبت‌های مامایی فقط به زمان زایمان محدود نمی‌شود. پیگیری منظم وضعیت مادر و جنین، آموزش علائم هشدار، توجه به تغذیه و سبک زندگی، بررسی تغییرات دوران بارداری و راهنمایی مادر درباره زمان مراجعه به پزشک یا مرکز درمانی، از بخش‌های مهم مراقبت دوران بارداری هستند.

اگر درباره علائم بارداری، وضعیت مادر و جنین، تغذیه، آزمایش‌ها یا آمادگی برای زایمان سؤال دارید، می‌توانید از خدمات مامایی دکتر حسن‌زاده استفاده کنید.

جمع‌بندی

شناخت علائم خطر در بارداری یکی از بخش‌های مهم مراقبت از مادر و جنین است. خونریزی، درد شدید شکم، سردرد شدید، اختلال بینایی، تب، تنگی نفس، کاهش حرکات جنین و خروج مایع از واژن از جمله علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند.

اگر در دوران بارداری متوجه تغییر غیرعادی یا علامتی شدید که برایتان نگران‌کننده است، بهتر است آن را با پزشک یا ماما مطرح کنید و در صورت وجود علائم شدید یا هشداردهنده، مراجعه فوری پزشکی داشته باشید.