- تماس با ما 01133365475
- شنبه تا پنجشنبه (20-8)
- dr.hassanzadeh1346@gmail.com
تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۰۹/۱۰ - تعداد بازدید: 1151
پوکی استخوان یا استئوپروز بیماری‌ای است که در آن تراکم و استحکام استخوان کاهش پیدا می‌کند و استخوان‌ها در برابر شکستگی آسیب‌پذیرتر می‌شوند. استخوان یک بافت زنده است و در طول زندگی دائماً استخوان قدیمی توسط بدن جذب و استخوان جدید ساخته می‌شود. زمانی که از دست رفتن استخوان بیشتر از ساخته‌شدن استخوان جدید باشد، به‌تدریج تراکم استخوان کاهش پیدا می‌کند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های پوکی استخوان این است که در بیشتر موارد علامت مشخصی ندارد . به همین دلیل ممکن است فرد تا زمانی که دچار شکستگی نشود، از ابتلا به این بیماری اطلاع نداشته باشد.
آیا پوکی استخوان علامت دارد؟
در بیشتر افراد، پوکی استخوان در مراحل اولیه بدون علامت است. بنابراین دردهای معمول عضلانی یا مفصلی را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه پوکی استخوان دانست.
با این حال، زمانی که استخوان‌ها به دلیل پوکی استخوان ضعیف شوند و شکستگی ایجاد شود، ممکن است علائم مشخصی ظاهر شوند. شکستگی لگن، مهره‌های ستون فقرات و مچ دست از شکستگی‌های شایع مرتبط با پوکی استخوان هستند.
۱. شکستگی پس از ضربه یا زمین خوردن خفیف
یکی از مهم‌ترین هشدارها، شکستگی استخوان پس از یک ضربه خفیف یا زمین خوردن ساده است؛ اتفاقی که معمولاً نباید باعث شکستگی استخوان سالم شود.
اگر فردی در سنین بالاتر دچار شکستگی پس از یک حادثه نسبتاً ساده شود، بهتر است احتمال کاهش تراکم استخوان نیز بررسی شود.
۲. کاهش تدریجی قد
کاهش محسوس قد در طول زمان می‌تواند یکی از نشانه‌های شکستگی یا فروریزش مهره‌های ستون فقرات باشد. این اتفاق ممکن است با تغییر شکل ستون فقرات و ایجاد حالت خمیده یا قوزکردگی همراه شود.
بنابراین اگر فردی متوجه شده است که نسبت به گذشته چند سانتی‌متر از قدش کم شده یا وضعیت قامت او تغییر کرده است، بهتر است این موضوع را با پزشک در میان بگذارد.
۳. درد شدید یا مداوم کمر
درد شدید کمر می‌تواند در اثر شکستگی مهره‌های ستون فقرات ناشی از پوکی استخوان ایجاد شود. این نوع شکستگی گاهی حتی در اثر فعالیت‌های معمول مانند خم شدن، بلند کردن وسایل یا سرفه نیز اتفاق می‌افتد.
البته هر کمردردی به معنای پوکی استخوان نیست و تشخیص علت درد به بررسی پزشکی نیاز دارد.
۴. تغییر حالت بدن و ایجاد قوز
ضعف و شکستگی مهره‌های ستون فقرات می‌تواند به مرور باعث تغییر شکل ستون فقرات و ایجاد **حالت خمیده یا قوزکردگی** شود. این تغییر به‌خصوص در افراد مسن اهمیت دارد و می‌تواند نیازمند بررسی وضعیت استخوان‌ها باشد.
آیا درد استخوان نشانه پوکی استخوان است؟
پوکی استخوان به‌طور معمول در مراحل اولیه باعث درد نمی‌شود. بنابراین نباید هر نوع درد استخوان، عضله یا مفصل را به پوکی استخوان نسبت داد.
با این حال، شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان می‌توانند درد ایجاد کنند. به همین دلیل، درد شدید و ناگهانی، به‌خصوص پس از یک زمین خوردن یا ضربه، باید جدی گرفته شود.
همچنین کمبود کلسیم یا ویتامین D ممکن است با سلامت استخوان ارتباط داشته باشد، اما وجود درد عضلانی به‌تنهایی به معنی ابتلا به پوکی استخوان نیست. دریافت کافی کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوان اهمیت دارد.
آیا شکنندگی ناخن‌ها نشانه پوکی استخوان است؟
شکننده بودن ناخن‌ها را نمی‌توان به‌عنوان یک علامت قابل اعتماد برای تشخیص پوکی استخوان در نظر گرفت.
ممکن است شکنندگی ناخن به دلایل مختلفی مانند مشکلات تغذیه‌ای یا بعضی بیماری‌ها ایجاد شود. بنابراین اگر ناخن‌ها به‌طور مداوم شکننده هستند، بهتر است علت آن به‌صورت جداگانه بررسی شود و نباید صرفاً بر اساس این علامت، پوکی استخوان تشخیص داده شود.
آیا کاهش استروژن باعث افزایش خطر پوکی استخوان می‌شود؟
کاهش سطح استروژن یکی از عوامل مهم افزایش خطر پوکی استخوان در زنان، به‌ویژه پس از یائسگی، است. استروژن در حفظ سلامت استخوان نقش دارد و کاهش آن می‌تواند روند از دست رفتن توده استخوانی را افزایش دهد.
با این حال، هورمون‌درمانی برای همه زنان یائسه به‌طور خودکار توصیه نمی‌شود . انتخاب درمان به شرایط فرد، عوامل خطر، سابقه پزشکی و نظر پزشک بستگی دارد.
بنابراین زنان در دوران یائسگی بهتر است درباره سلامت استخوان و میزان خطر ابتلا به پوکی استخوان با پزشک مشورت کنند.
چه کسانی بیشتر در معرض پوکی استخوان هستند؟
خطر پوکی استخوان با افزایش سن بیشتر می‌شود، اما عوامل دیگری نیز می‌توانند احتمال ابتلا را افزایش دهند. از جمله:
* افزایش سن
* یائسگی و کاهش استروژن
* سابقه خانوادگی پوکی استخوان
* سابقه شکستگی ناشی از ضربه خفیف
* دریافت ناکافی کلسیم و ویتامین D
* کم‌تحرکی
* مصرف سیگار
* مصرف زیاد الکل
* برخی بیماری‌ها و داروها، از جمله مصرف طولانی‌مدت بعضی داروهای کورتونی
چگونه پوکی استخوان تشخیص داده می‌شود؟
از آنجا که پوکی استخوان اغلب بدون علامت است، تشخیص آن فقط بر اساس علائم ظاهری امکان‌پذیر نیست.
یکی از مهم‌ترین روش‌های بررسی تراکم استخوان، آزمایش سنجش تراکم استخوان یا DXA (دکسا) است. این آزمایش معمولاً تراکم استخوان در نواحی‌ای مانند لگن و ستون فقرات را اندازه‌گیری می‌کند و می‌تواند در تشخیص پوکی استخوان و ارزیابی خطر شکستگی کمک‌کننده باشد.
پزشک با توجه به سن، جنسیت، سابقه شکستگی، عوامل خطر و شرایط فرد درباره نیاز به بررسی تراکم استخوان تصمیم می‌گیرد.
برای پیشگیری از پوکی استخوان چه کنیم؟
حفظ سلامت استخوان بهتر است از سال‌های جوانی مورد توجه قرار گیرد. تغذیه متعادل، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، فعالیت بدنی منظم و پرهیز از سیگار از اقداماتی هستند که به حفظ سلامت استخوان کمک می‌کنند. فعالیت‌های تحمل‌کننده وزن مانند پیاده‌روی نیز برای سلامت استخوان مفید هستند.
همچنین در افراد مسن، پیشگیری از زمین خوردن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کاهش تراکم استخوان می‌تواند پیامد یک زمین خوردن را شدیدتر کند.
جمع‌بندی
پوکی استخوان معمولاً بیماری خاموشی است و در مراحل اولیه علامت مشخصی ندارد.شکستگی پس از یک ضربه خفیف، کاهش قد، درد شدید کمر و تغییر حالت ستون فقرات می‌توانند از نشانه‌های مهم شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان باشند.
به همین دلیل، به‌ویژه در افراد مسن یا افرادی که عوامل خطر دارند، ارزیابی وضعیت استخوان‌ها و در صورت نیاز انجام سنجش تراکم استخوان می‌تواند به تشخیص زودهنگام و پیشگیری از شکستگی کمک کند.
