تاریخ انتشار:  ۱۴۰۳/۰۹/۰۷  -   تعداد بازدید:  369

---

 

گواتر (Goiter) به بزرگ شدن غیرطبیعی غده تیروئید گفته می‌شود. غده تیروئید هورمون‌هایی تولید می‌کند که در تنظیم متابولیسم و بسیاری از فرایندهای مهم بدن نقش دارند.

ابتلا به گواتر همیشه به این معنی نیست که عملکرد تیروئید دچار اختلال شده است. گاهی با وجود بزرگ شدن تیروئید، میزان هورمون‌های تولیدشده طبیعی است؛ اما در برخی افراد گواتر می‌تواند همراه با کم‌کاری یا پرکاری تیروئید باشد.

گواتر معمولاً بدون درد است، اما در صورت بزرگ شدن ممکن است باعث ایجاد فشار در گردن و مشکلاتی مانند دشواری در بلع یا تنفس شود.

انواع گواتر

گواتر انواع مختلفی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

گواتر ناشی از کمبود ید

کمبود ید می‌تواند باعث اختلال در تولید هورمون‌های تیروئیدی و بزرگ شدن غده تیروئید شود. این نوع گواتر بیشتر در مناطقی دیده می‌شود که دریافت ید غذایی کافی نیست.

گواتر غیرسمی

در گواتر غیرسمی، غده تیروئید بزرگ می‌شود اما معمولاً تولید هورمون‌های تیروئیدی در محدوده طبیعی باقی می‌ماند. برخی عوامل مانند مصرف بعضی داروها از جمله لیتیوم می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.

گواتر ندولی یا سمی

در این نوع، یک یا چند ندول یا گره در تیروئید ایجاد می‌شود. برخی از این ندول‌ها ممکن است باعث افزایش تولید هورمون تیروئید و بروز پرکاری تیروئید شوند.

علائم و نشانه‌های گواتر

علائم گواتر به اندازه و علت ایجاد آن بستگی دارد. برخی افراد ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند.

مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:

• تورم در قسمت جلویی و پایین گردن
• احساس فشار یا تنگی در گلو
• گرفتگی صدا
• سرفه
• دشواری در بلع
• مشکل در تنفس

در گواترهای خفیف ممکن است علائم بسیار کم باشند و فرد تنها احساس فشار خفیف در گلو یا تغییر جزئی در صدا داشته باشد.

پیشگیری از گواتر

برخی انواع گواتر، به‌ویژه گواتر ناشی از کمبود ید، با دریافت کافی ید قابل پیشگیری هستند.

منابع غذایی حاوی ید شامل موارد زیر هستند:

• نمک یددار
• ماهی
• شیر و محصولات لبنی
• تخم‌مرغ

مصرف مکمل‌های ید باید با نظر پزشک انجام شود، زیرا مصرف بیش‌ازحد ید نیز می‌تواند بر عملکرد تیروئید تأثیر بگذارد.

تشخیص گواتر

پزشک برای بررسی گواتر ممکن است از روش‌های زیر استفاده کند:

• آزمایش هورمون‌های تیروئیدی
• آزمایش آنتی‌بادی
• سونوگرافی تیروئید
• اسکن تیروئید
• CT اسکن یا MRI در موارد خاص
• نمونه‌برداری در صورت نیاز

درمان گواتر

روش درمان گواتر به علت، اندازه و علائم آن بستگی دارد.

اگر گواتر ناشی از کم‌کاری تیروئید باشد، پزشک ممکن است داروهای جایگزین هورمون تیروئید مانند لووتیروکسین تجویز کند.

در صورتی که گواتر با پرکاری تیروئید همراه باشد، ممکن است داروهای کنترل‌کننده فعالیت تیروئید مانند متی‌مازول مورد استفاده قرار گیرند.

در برخی شرایط خاص و بسته به وضعیت بیمار، ممکن است روش‌هایی مانند ید رادیواکتیو یا جراحی نیز برای درمان در نظر گرفته شوند.

جمع‌بندی

گواتر به بزرگ شدن غده تیروئید گفته می‌شود و می‌تواند با عملکرد طبیعی، کم‌کاری یا پرکاری تیروئید همراه باشد. تشخیص علت ایجاد گواتر اهمیت زیادی دارد، زیرا روش درمان آن بر اساس علت، اندازه و علائم بیمار تعیین می‌شود.

در صورت مشاهده تورم غیرطبیعی در گردن یا بروز مشکل در بلع و تنفس، مراجعه به پزشک برای بررسی علت ضروری است.