- تماس با ما 01133365475
- شنبه تا پنجشنبه (20-8)
- dr.hassanzadeh1346@gmail.com
تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۰۶/۰۳ - تعداد بازدید: 326
ام‌پاکس (Mpox) که پیش‌تر با نام «آبله میمون» شناخته می‌شد، یک بیماری ویروسی است که می‌تواند از فرد مبتلا به دیگران یا در برخی مناطق از حیوان آلوده به انسان منتقل شود. این بیماری معمولاً با بثورات پوستی، تب، سردرد، درد عضلانی، خستگی و تورم غدد لنفاوی همراه است.
ام‌پاکس از سال ۲۰۲۲ در کشورهای مختلف جهان مورد توجه قرار گرفت و همچنان در برخی مناطق به‌عنوان یک بیماری قابل انتقال مطرح است. میزان خطر و الگوی انتشار آن می‌تواند در مناطق مختلف متفاوت باشد؛ بنابراین شناخت علائم، راه‌های انتقال و روش‌های پیشگیری اهمیت زیادی دارد.
ام‌پاکس یا آبله میمون چیست؟
ام‌پاکس یک بیماری عفونی ناشی از ویروس **Monkeypox virus** از خانواده ارتوپاکس‌ویروس‌هاست. این بیماری در ابتدا به‌عنوان یک بیماری مشترک بین انسان و حیوان شناخته می‌شد و در مناطقی از آفریقا، انتقال آن از برخی پستانداران به انسان مشاهده شده است.
امروزه بیشتر موارد انتقال در انسان‌ها از طریق تماس نزدیک با فرد مبتلا اتفاق می‌افتد. تماس مستقیم با ضایعات پوستی، مایعات بدن یا برخی وسایل آلوده می‌تواند باعث انتقال ویروس شود.
علائم ام‌پاکس چیست؟
علائم ام‌پاکس ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد. برخی افراد ابتدا علائمی شبیه بیماری‌های ویروسی مانند آنفلوانزا دارند و سپس دچار بثورات پوستی می‌شوند، در حالی که در بعضی افراد، بثورات پوستی نخستین علامت بیماری هستند.
مهم‌ترین علائم ام‌پاکس عبارت‌اند از:
* تب
* لرز
* سردرد
* خستگی و ضعف
* درد عضلانی و کمردرد
* گلودرد
* تورم غدد لنفاوی
* ایجاد بثورات و ضایعات پوستی
ضایعات پوستی ممکن است در ابتدا شبیه لکه یا برجستگی باشند و سپس به تاول یا ضایعات حاوی مایع و چرک تبدیل شوند. در نهایت ضایعات خشک شده و دلمه ایجاد می‌کنند و با تشکیل پوست جدید بهبود می‌یابند.
این ضایعات می‌توانند روی صورت، دست‌ها، پاها، دهان و سایر قسمت‌های بدن ایجاد شوند و گاهی در ناحیه تناسلی یا اطراف مقعد دیده می‌شوند. به همین دلیل، در برخی موارد ممکن است با بیماری‌های پوستی یا عفونت‌های دیگر اشتباه گرفته شوند.
ام‌پاکس چگونه منتقل می‌شود؟
ام‌پاکس عمدتاً از طریق تماس نزدیک و مستقیم با فرد مبتلا منتقل می‌شود. تماس پوست با ضایعات پوستی یا دلمه‌های فرد مبتلا یکی از مهم‌ترین راه‌های انتقال ویروس است.
راه‌های احتمالی انتقال عبارت‌اند از:
* تماس مستقیم پوست با ضایعات یا دلمه‌های پوستی
* تماس با مایعات بدن یا ترشحات آلوده
* تماس نزدیک دهان و پوست، مانند بوسیدن
* تماس جنسی و صمیمانه
* تماس طولانی و نزدیک با فرد مبتلا
* استفاده مشترک از لباس، ملحفه، حوله یا وسایل آلوده
* تماس با حیوان آلوده در مناطقی که ویروس در حیوانات وجود دارد
ام‌پاکس معمولاً از طریق تماس‌های عادی و کوتاه‌مدت مانند عبور از کنار فرد مبتلا یا حضور معمولی در محیط‌هایی مانند محل کار و وسایل حمل‌ونقل عمومی منتقل نمی‌شود.
آیا ام‌پاکس یک بیماری مقاربتی است؟
ام‌پاکس را نمی‌توان صرفاً یک عفونت مقاربتی دانست. اگرچه تماس جنسی و تماس نزدیک در جریان رابطه جنسی می‌تواند یکی از راه‌های مهم انتقال ویروس باشد، اما برای انتقال بیماری الزاماً رابطه جنسی لازم نیست.
تماس مستقیم پوست با ضایعات، بوسیدن، تماس نزدیک و استفاده از وسایل آلوده نیز می‌تواند در انتقال بیماری نقش داشته باشد. بنابراین، ام‌پاکس می‌تواند هر فردی را که در معرض تماس نزدیک با ویروس قرار می‌گیرد، مبتلا کند.
چه فعالیت‌هایی خطر ابتلا به ام‌پاکس را افزایش می‌دهند؟
هر فعالیتی که باعث تماس نزدیک و طولانی با پوست، ضایعات یا ترشحات فرد مبتلا شود، می‌تواند خطر انتقال را افزایش دهد.
تماس‌های زیر از جمله موقعیت‌هایی هستند که می‌توانند خطر بیشتری داشته باشند:
* تماس مستقیم با بثورات یا زخم‌های فرد مبتلا
* رابطه جنسی یا تماس صمیمانه با فرد مبتلا
* بوسیدن و تماس نزدیک پوست با پوست
* زندگی در یک خانه با فرد مبتلا، به‌خصوص بدون رعایت اصول پیشگیری
* استفاده مشترک از حوله، ملحفه، لباس و سایر وسایل شخصی
* مراقبت نزدیک از فرد مبتلا بدون رعایت اقدامات محافظتی
در مقابل، تماس‌های کوتاه و معمولی مانند خرید، حضور در محل کار یا استفاده عادی از وسایل حمل‌ونقل عمومی، در شرایط معمول خطر بسیار کمتری دارند.
دوره نهفتگی ام‌پاکس چقدر است؟
علائم ام‌پاکس معمولاً در فاصله تا ۲۱ روز پس از تماس با ویروس ظاهر می‌شوند. در بسیاری از افراد، علائم در حدود یک هفته پس از تماس شروع می‌شوند.
فرد مبتلا می‌تواند از زمان شروع علائم تا زمانی که تمام ضایعات پوستی بهبود پیدا کنند، دلمه‌ها از بین بروند و لایه جدیدی از پوست تشکیل شود، ویروس را منتقل کند.
بیماری ام‌پاکس چقدر طول می‌کشد؟
علائم ام‌پاکس معمولاً حدود ۲ تا ۴ هفته ادامه دارند، اگرچه مدت بیماری ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد.
ضایعات پوستی معمولاً طی چند مرحله تغییر می‌کنند و در نهایت با خشک شدن و ایجاد دلمه بهبود می‌یابند. تا زمانی که ضایعات کاملاً بهبود نیافته و پوست سالم جدید تشکیل نشده است، احتمال انتقال ویروس وجود دارد.
اگر در معرض ام‌پاکس قرار گرفتم چه کار کنم؟
اگر با فردی که ابتلای او به ام‌پاکس تأیید شده یا مشکوک است، تماس نزدیک داشته‌اید، بهتر است وضعیت خود را زیر نظر بگیرید.
پس از تماس احتمالی، علائم بیماری را تا **۲۱ روز پس از آخرین تماس** بررسی کنید. اگر بثورات پوستی جدید، تب، تورم غدد لنفاوی یا سایر علائم مشکوک ایجاد شد، با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
اگر ضایعه یا بثورات مشکوک دارید، تا زمان ارزیابی پزشکی از تماس نزدیک با دیگران خودداری کنید.
آیا برای ام‌پاکس آزمایش وجود دارد؟
بله. اگر پزشک بر اساس علائم و سابقه تماس به ام‌پاکس مشکوک باشد، ممکن است آزمایش تشخیصی را توصیه کند. معمولاً نمونه‌ای از ضایعه پوستی برای بررسی آزمایشگاهی گرفته می‌شود.
وجود هر نوع ضایعه پوستی به معنای ابتلا به ام‌پاکس نیست؛ بیماری‌های پوستی و عفونی دیگری نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند. بنابراین، تشخیص باید توسط پزشک و در صورت نیاز با آزمایش انجام شود.
در صورت ابتلا به ام‌پاکس چه مدت باید از دیگران فاصله گرفت؟
فرد مبتلا باید تا زمان بهبود کامل ضایعات پوستی و تشکیل پوست سالم جدید، از تماس نزدیک با دیگران خودداری کند. این دوره برای بسیاری از افراد حدود **۲ تا ۴ هفته** طول می‌کشد.
در این مدت بهتر است از تماس جنسی و تماس مستقیم پوست با دیگران خودداری شود و وسایل شخصی مانند حوله، لباس و ملحفه با دیگران به اشتراک گذاشته نشود.
چگونه از ام‌پاکس پیشگیری کنیم؟
مهم‌ترین راه پیشگیری، کاهش تماس نزدیک با فرد مبتلا و رعایت اصول بهداشت فردی است.
برای کاهش خطر ابتلا:
* از تماس مستقیم با ضایعات پوستی افراد مبتلا خودداری کنید.
* حوله، لباس، ملحفه و وسایل شخصی را با فرد مبتلا به اشتراک نگذارید.
* دست‌ها را مرتب با آب و صابون بشویید یا از محلول ضدعفونی‌کننده دست استفاده کنید.
* سطوحی را که ممکن است با ضایعات یا وسایل آلوده تماس داشته باشند، به‌طور مناسب تمیز و ضدعفونی کنید.
* هنگام مراقبت از فرد مبتلا، اقدامات محافظتی مناسب مانند ماسک و دستکش را رعایت کنید.
* فرد مبتلا باید تا زمان بهبودی کامل ضایعات، تماس نزدیک با دیگران را محدود کند.
در شرایطی که واکسن ام‌پاکس برای گروه‌های پرخطر یا افراد در معرض تماس در دسترس و توصیه شده باشد، واکسیناسیون نیز می‌تواند در پیشگیری از بیماری و کاهش خطر ابتلا به نوع شدید نقش داشته باشد.
اگر فرد مبتلا در خانه من زندگی می‌کند چه کار کنم؟
اگر یکی از اعضای خانواده به ام‌پاکس مبتلا شده است، تا حد امکان باید فضای جداگانه‌ای برای او در نظر گرفته شود و تماس نزدیک کاهش پیدا کند.
فرد مبتلا نباید حوله، لباس، ملحفه، ظروف و وسایل شخصی خود را با دیگران به اشتراک بگذارد. سطوحی که مرتب لمس می‌شوند نیز باید به‌طور منظم تمیز و ضدعفونی شوند.
اگر امکان استفاده از سرویس بهداشتی جداگانه وجود ندارد، پس از استفاده فرد مبتلا، سطوحی مانند شیر آب، دستگیره‌ها و توالت باید تمیز و ضدعفونی شوند. همچنین هنگام تماس نزدیک با فرد مبتلا، استفاده از ماسک مناسب و رعایت بهداشت دست اهمیت دارد.
آیا ام‌پاکس از طریق هوا منتقل می‌شود؟
ام‌پاکس مانند بیماری‌هایی که به‌طور معمول از طریق هوا در فاصله‌های طولانی منتقل می‌شوند، شناخته نمی‌شود. شواهد فعلی نشان می‌دهد که انتقال عمدتاً از طریق تماس نزدیک، تماس مستقیم با ضایعات، ترشحات بدن یا وسایل آلوده اتفاق می‌افتد.
با این حال، تماس نزدیک چهره‌به‌چهره و طولانی با فرد مبتلا می‌تواند خطر انتقال را افزایش دهد و هنگام مراقبت از فرد بیمار، رعایت اقدامات محافظتی توصیه می‌شود.
آیا ام‌پاکس خطرناک است؟
شدت ام‌پاکس در افراد مختلف متفاوت است. بسیاری از افراد طی چند هفته بهبود پیدا می‌کنند، اما در برخی افراد بیماری می‌تواند شدید شود و به عوارض جدی منجر شود.
کودکان، افراد باردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، از جمله افرادی هستند که ممکن است بیشتر در معرض بیماری شدید و عوارض آن قرار داشته باشند.
بنابراین، نباید هر مورد ام‌پاکس را یک بیماری کاملاً خفیف در نظر گرفت و افراد دارای عوامل خطر باید در صورت بروز علائم، سریع‌تر تحت ارزیابی پزشکی قرار بگیرند.
آیا ام‌پاکس نیاز به درمان پزشکی دارد؟
در بسیاری از افراد، درمان بر کنترل علائم و مراقبت حمایتی متمرکز است. استراحت کافی، مصرف مایعات و استفاده از داروهای مناسب برای کنترل درد یا تب می‌تواند با نظر پزشک به کاهش علائم کمک کند.
با این حال، در صورت بروز علائم شدید، ضایعات نزدیک چشم، درگیری گسترده پوستی، علائم عفونت ثانویه یا وجود بیماری‌های زمینه‌ای و ضعف سیستم ایمنی، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری دارد.
همچنین نباید ضایعات را خراش داد یا دستکاری کرد؛ زیرا این کار می‌تواند باعث آسیب پوستی، عفونت ثانویه و انتقال ویروس به قسمت‌های دیگر بدن شود.
چه زمانی برای ام‌پاکس به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر دچار بثورات پوستی جدید و غیرقابل توضیح شده‌اید، به‌خصوص اگر اخیراً با فرد مبتلا تماس نزدیک داشته‌اید، بهتر است برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
همچنین اگر تب، تورم غدد لنفاوی یا ضایعات پوستی دارید و احتمال می‌دهید در معرض ویروس قرار گرفته باشید، از تماس نزدیک با دیگران خودداری کرده و با پزشک یا مرکز درمانی مشورت کنید.
جمع‌بندی
ام‌پاکس یا آبله میمون یک بیماری ویروسی قابل انتقال است که بیشتر از طریق تماس نزدیک با فرد مبتلا، ضایعات پوستی، ترشحات بدن یا وسایل آلوده منتقل می‌شود. تب، تورم غدد لنفاوی و بثورات پوستی از علائم مهم بیماری هستند و دوره بیماری در بسیاری از افراد حدود ۲ تا ۴ هفته طول می‌کشد.
رعایت بهداشت دست، پرهیز از تماس با ضایعات افراد مبتلا، استفاده نکردن از وسایل شخصی مشترک و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم مشکوک، از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش خطر انتقال ام‌پاکس هستند.
